Πόλεμος στην Ουκρανία: Απίθανο να καθίσει ο Πούτιν στο εδώλιο του ΔΠΔ της Χάγης

cf80cf8ccebbceb5cebccebfcf82 cf83cf84ceb7cebd cebfcf85cebacf81ceb1cebdceafceb1 ceb1cf80ceafceb8ceb1cebdcebf cebdceb1 cebaceb1ceb8ceaf
facebookvladimir

Πόλεμος στην Ουκρανία: Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης εγκαινίασε έρευνα για πιθανά εγκλήματα πολέμου και την ευθύνη του ίδιου του Ρώσου προέδρου, σε μία διαδικασία που θα αργήσει να ολοκληρωθεί

Ο γενικός εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) ανακοίνωσε τη διεξαγωγή έρευνας κατά του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν για πιθανά εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία. Ωστόσο, το διεθνές ποινικό δίκαιο έχει τα όριά του.

Το ΔΠΔ είναι ένα μόνιμο διεθνές ποινικό δικαστήριο με έδρα τη Χάγη. Η νομική του βάση είναι το Καταστατικό της Ρώμης του 1998 και είναι υπεύθυνο για τέσσερα βασικά εγκλήματα: γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα επιθετικότητας. Τα μέλη του δικαστηρίου περιλαμβάνουν 123 χώρες. Η Ρωσία και η Ουκρανία δεν ανήκουν σε αυτά, καθώς υπέγραψαν το καταστατικό, αλλά δεν το επικύρωσαν.

Ο Καρίμ Χαν, ο γενικός εισαγγελέας του ΔΠΔ, ερευνά εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στην Ουκρανία από το 2014. Στις αρχές της περασμένης εβδομάδας, ανακοίνωσε ότι η έρευνα θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει «νέα ύποπτα εγκλήματα» που διαπράχθηκαν στην Ουκρανία.

Με την έναρξη της έρευνας, ένα είναι το ερώτημα που γεννάται: Ποια είναι η πιθανότητα να καταλήξει ο Πούτιν ενώπιον του ΔΠΔ; Θα πρέπει να αντιμετωπιστούν διάφορα περίπλοκα νομικά ζητήματα για να συμβεί αυτό το σενάριο. Για παράδειγμα, θα πρέπει πρώτα να προσδιοριστεί η κατηγορία των πιθανών εγκλημάτων πολέμου.

«Το ΔΠΔ θα έχει δικαιοδοσία σε τρεις κατηγορίες εγκλημάτων στην Ουκρανία – εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, εγκλήματα πολέμου και γενοκτονία», δήλωσε στο Al Jazeera η Ιβόν ΜακΝτέρμοτ Ρις, καθηγήτρια στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Σουόνσι.

«Με βάση τις πληροφορίες που έχουμε από την Ουκρανία, υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστεύουμε ότι, τουλάχιστον, ορισμένες από τις κατηγορίες που μπορεί να δούμε να επιβάλλονται σε αυτήν την κατάσταση θα περιλαμβάνουν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας – εγκλήματα όπως η δολοφονία που διαπράχθηκε ως μέρος μιας εκτεταμένης ή συστηματικής επίθεσης εναντίον αμάχου πληθυσμού –και εγκλήματα πολέμου– αποτελούν σοβαρές παραβιάσεις του νόμου των ένοπλων συγκρούσεων», είπε.

Οι αμφιβολίες σχετικά με τη δικαιοδοσία του ΔΠΔ σε αυτό το θέμα ωστόσο παραμένουν, δεδομένου ότι ούτε η Ουκρανία ούτε η Ρωσία είναι συμβαλλόμενα μέρη στο καταστατικό της Ρώμης. Υπό τις παρούσες συνθήκες, ωστόσο, μπορεί να υπάρξει νομική πρόοδος: «Αν και ούτε η Ουκρανία ούτε η Ρωσία είναι μέρη του ΔΠΔ, το ΔΠΔ έχει δικαιοδοσία, επειδή η Ουκρανία εξέδωσε δήλωση σύμφωνα με το άρθρο 12 (3) του Καταστατικού του ΔΠΔ που παρέχει δικαιοδοσία στο Δικαστήριο» προσθέτει η Ρις.

Απίθανη η δίκη όσο ο Πούτιν παραμένει στην εξουσία

Ωστόσο, ακόμα κι αν ίσχυε η δικαιοδοσία, αναμφισβήτητα η πιο δύσκολη πρόκληση θα ήταν να παραπεμφθεί ο Πούτιν στο δικαστήριο. «Το ΔΠΔ δεν δικάζει τους κατηγορούμενους ερήμην, επομένως η μεγαλύτερη πρόκληση μπορεί να είναι να πάει ο Πούτιν στη Χάγη εάν εκδοθεί ένταλμα σύλληψης εναντίον του. Ωστόσο, φαίνεται απίθανο να αποτύχουν τα κράτη να συνεργαστούν για τη μεταφορά του Πούτιν στο Δικαστήριο, εάν αυτός ή οποιοσδήποτε άλλος κατηγορούμενος σε αυτή την κατάσταση, ταξίδευε στην επικράτειά τους», είπε ο ΜακΝτέρμοτ Ρις.

Ωστόσο, υπάρχει και μια άλλη επιλογή, λέει στο Al Jazeera η Νίνα Γιόργκενσεν δικηγόρος και καθηγήτρια δημόσιου διεθνούς δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Southampton. «Η εμπειρία δείχνει ότι μια δίκη θα ήταν απίθανη όσο ο Πούτιν παραμένει στην εξουσία, αλλά η πιθανότητα αυξάνεται σε περίπτωση μελλοντικής αλλαγής καθεστώτος», είπε.

«Υπάρχουν πολλά παραδείγματα δικαιοσύνης με φερόμενους εγκληματίες πολέμου, ορισμένοι από τους οποίους κατηγορήθηκαν ενώ ήταν εν ενεργεία πρόεδροι», είπε, αναφερόμενη στον πρώην ηγέτη της Γιουγκοσλάβίας Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και τον πρώην ηγέτη της Λιβερίας, Τσαρλς Τέιλορ.

«Ο Πούτιν και άλλοι ηγέτες θα μπορούσαν ενδεχομένως να κατηγορηθούν μέσω στοιχείων που αποδεικνύουν ότι έδιναν εντολές ή απέτυχαν να αποτρέψουν εγκλήματα πολέμου όταν ήταν σε ανώτερη θέση με αποτελεσματικό έλεγχο των δυνάμεών τους», είπε. Μέχρι εδώ, η θεωρία. Ωστόσο, όπως συμβαίνει συχνά στη νομοθεσία, υπάρχει μια σειρά διαδικασιών που πρέπει να τηρηθούν προτού κάποιος εξετάσει καν την ιδέα μιας πραγματικής δίκης.

Τεράστιο μέγεθος και πολυπλοκότητα

Ενώ η κατάσταση έχει ήδη ανατεθεί στο Προδικαστικό Τμήμα ΙΙ, δεν σημαίνει ότι σύντομα θα απαγγελθούν ποινικές διώξεις εναντίον του Πούτιν ή οποιουδήποτε άλλου, είπε στο Al Jazeera η Ολυμπία Μπέκου, καθηγήτρια δημοσίου διεθνούς δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ.

«Οι εγκληματικές έρευνες αυτού του μεγέθους και πολυπλοκότητας χρειάζονται πολύ χρόνο για να διερευνηθούν. Αυτό γίνεται πιο δύσκολο σε μια εμπόλεμη ζώνη όπου η πρόσβαση σε στοιχεία, μάρτυρες και θύματα μπορεί να είναι εξαιρετικά περιορισμένη», είπε. «Κατά το στάδιο της έρευνας, ο εισαγγελέας θα συγκεντρώσει τα απαραίτητα στοιχεία για να αξιολογήσει εάν υπάρχει βάσιμος λόγος να πιστεύει ότι έχουν διαπραχθεί βασικά εγκλήματα και ποιος φέρεται να τα διέπραξε. Η Εισαγγελία θα συγκεντρώσει και θα εξετάσει τα αποδεικτικά στοιχεία και θα συγκεντρώσει μαρτυρίες από θύματα και μάρτυρες».

«Η έρευνα θα καταλήξει είτε με την έκδοση ενταλμάτων σύλληψης κατά ατόμων που είναι ύποπτα για διάπραξη εγκλημάτων είτε με απόφαση μη δίωξης λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων. Δεδομένου ότι η έρευνα μπορεί να είναι αρκετά ευρεία, δεν θα πρέπει να περιμένουμε ένταλμα σύλληψης, εάν τελικά εκδοθεί, πριν από μήνες», είπε.

Μία από τις πιο συχνές επικρίσεις κατά του ΔΠΔ άλλωστε αφορούν τη σχετικά αργή διαδικασία διεξαγωγής μιας υπόθεσης. «Οι διεθνείς ποινικές δίκες είναι εμφανώς αργές και αυτό έχει προσελκύσει σημαντική κριτική στα διεθνή όργανα ποινικής δικαιοσύνης.

Ωστόσο επειδή «οι διεθνείς δίκες συνήθως περιλαμβάνουν φρικαλεότητες που διαπράττονται σε μαζική κλίμακα, οι υποθέσεις είναι πιο εκτεταμένες από τις εθνικές υποθέσεις λόγω της πολυπλοκότητας και του μεγάλου όγκου αποδεικτικών στοιχείων. Εκατοντάδες μάρτυρες πρέπει να ακουστούν και θα πρέπει να αξιολογηθούν εκτεταμένα αποδεικτικά στοιχεία», πρόσθεσε η Μπέκου.

Κάτι που αφήνει κάποιον με αναμφισβήτητα το πιο σημαντικό και, ταυτόχρονα, το πιο απαιτητικό ερώτημα για απάντηση: Ποιο θα είναι το πιθανό αποτέλεσμα μιας δίκης κατά του Πούτιν;

Τεράστιες επιπτώσεις

«Προς το παρόν, η πιθανότητα εμφάνισης του Πούτιν ενώπιον του ΔΠΔ είναι περιορισμένη, καθώς είναι απίθανο να εγκαταλείψει τη Ρωσία στο άμεσο μέλλον. Είναι επίσης δύσκολο να προσδιοριστεί εάν μια πλήρης αλλαγή στην κυβέρνηση στη Ρωσία θα συμβεί σύντομα.

«Παρόλα αυτά, η δίωξη όσων είναι υψηλότερα στην αλυσίδα διοίκησης είναι πρόκληση. Η εύρεση στοιχείων σύνδεσης που να αποδεικνύουν σχέση μεταξύ της πράξης που διέπραξαν οι στρατιωτικές δυνάμεις στο έδαφος και της ποινικής ευθύνης αυτού που έδωσε την εντολή δεν είναι πάντα εύκολη», πρόσθεσε η Μπέκου. Η έγκαιρη τεκμηρίωση και η διατήρηση των αποδεικτικών στοιχείων είναι απαραίτητη και έχει εγγενή αξία, ακόμη κι αν τελικά ο δρόμος προς τη δικαιοσύνη είναι μακρύς.

Διαβάστε επίσης:

Πόλεμος στην Ουκρανία: Η «μαύρη λίστα» της Ρωσίας – Και η Ελλάδα ανάμεσα στις εχθρικές χώρες

Ακολουθήστε το Newsbomb.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο Newsbomb.gr

ΠΗΓΗ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.