Ο Pinker για το μηχανισμό πρόσκτησης της γλώσσας

3 s2.0 B9780128142769000064 f06 01 9780128142769

Ο άνθρωπος γεννιέται φέροντας μαζί του τον σκληρό δίσκο της
γλώσσας. Όπως ο ελέφαντας, έγραψε ο Steven Pinker, γεννιέται με την
προβοσκίδα, η μέλισσα με την ικανότητα να κάνει μέλι, η μηλιά να δίνει
μήλα, η τριανταφυλλιά τριαντάφυλλα, έτσι και ο άνθρωπος γεννιέται με
τη γλωσσική ικανότητα, με την ικανότητα δηλαδή να παράγει λόγο.

Ο κύριος Τσολάκης αναπαράγοντας το παραπάνω απόσπασμα του Pinker
επιθυμεί να θέσει ως θεματικό κέντρο όχι τη γλώσσα καθεαυτή αλλά τη
διδασκαλία της. Δίνοντας ένα απλό κατανοητό παράδειγμα βγαλμένο από
την καθημερινή ζωή προσπαθεί να εξηγήσει με τον απλούστερο τρόπο ποια
είναι η διαδικασία για την κατάκτηση της γλώσσας στον άνθρωπο. Ο
ελέφαντας είναι γενετικά κατασκευασμένος ώστε να έχει προβοσκίδα.
Δίχως αυτήν δεν θα ήταν ελέφαντας. Αντιστοίχως η μέλισσα, η μηλιά, η
τριανταφυλλιά και οποιοδήποτε έμβιο ον στη γη έχει τα γενετικά
χαρακτηριστικά που το ξεχωρίζουν και προκαθορίζουν τη ‘συμπεριφορά’
του. Αναλόγως, ο άνθρωπος από τη στιγμή που γεννιέται κατέχει το
γλωσσικό ένστικτο, τη δυνατότητα δηλαδή να παράγει λόγο σύμφωνα με τα
ερεθίσματα που προσλαμβάνει από το περιβάλλον του.

«Όμως ο ελέφαντας δεν θα μπορέσει να χρησιμοποιήσει την προβοσκίδα του
στην έρημο ούτε η μέλισσα εκεί θα κάνει το μέλι, ούτε η μηλιά θα δώσει
μήλα, ούτε η τριανταφυλλιά τριαντάφυλλα. Είναι ανάγκη να βρεθούν στον
φυσικό τους χώρο, όπου θα αφθονούν τα δέντρα, τα νερά, τα λουλούδια με
το νέκταρ και τη γύρη, το καρπερό χώμα.» (Τσολάκης, 2019). Άρα,  ο
άνθρωπος για να πετύχει την κατάκτηση της γλώσσας με ευδόκιμο τρόπο
απαιτείται από τα πρώτα χρόνια να μεγαλώνει σε ιδανικό περιβάλλον.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το οικογενειακό περιβάλλον του ατόμου και
ιδιαίτερα ένα οικογενειακό περιβάλλον φιλικό προς το παιδί,
συγκινησιακά φορτισμένο και αποτελούμενο κυρίως από μια μεγάλη
οικογένεια.

Πιο συγκεκριμένα, το παιδί δεν μπορεί να κατακτήσει τη γλώσσα εάν δεν
ενταχθεί σε μια κοινωνία ομιλούντων. Όπως αναφέρει και ο ίδιος ο κ.
Τσολάκης, «ο χειρουργός γίνεται στο νοσοκομείο με τη χειρουργική
πρακτική και ο δάσκαλος στο σχολείο με τη διδακτική πρακτική»
(Τσολάκης, 2019). Έτσι κι η γλώσσα κατακτάται μέσα από την πρακτική
στο κατάλληλο περιβάλλον.

Εφόσον λοιπόν έχει διευκρινιστεί ότι ο άνθρωπος γεννιέται προικισμένος
με την ικανότητα του λέγειν, της ομιλίας – χαρακτηριστικό το οποίο
είναι έμφυτο – και έχει προσδιοριστεί ότι απαιτείται το κατάλληλο
περιβάλλον για την κατάκτηση του, εύλογο είναι να εξεταστεί το πώς
δύναται να διδαχτεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω αυτό το ανθρώπινο
χάρισμα. Όπως αναφέρθηκε εξ’ αρχής το θεματικό κέντρο έγκειται στη
διδασκαλία της γλώσσας. Η διδασκαλία απαιτεί να δημιουργούνται οι
επικοινωνιακές συνθήκες που τροφοδοτούν το λόγο και ευοδώνουν τη
διδασκαλία του.

Υπεύθυνοι για τη δημιουργία αυτή είναι πρωταρχικά οι γονείς που
υποδέχονται το νέο μέλος στην κοινωνία των ομιλούντων. «Η κρίσιμη
ηλικία για την εκμάθηση της γλώσσας είναι τα τέσσερα πρώτα χρόνια της
ζωής του παιδιού, που συνδέονται με τη νευρογένεση και τη
συναπτογένεση των νευρώνων του εγκεφάλου.» (Τσολάκης, 2019). Έπειτα το
οικογενειακό περιβάλλον και ο περίγυρος και καθώς το παιδί μεγαλώνει,
σταθμός στη διδασκαλία γλωσσικής κατάκτησης είναι ο δάσκαλος.

Προϋπόθεση είναι ο δάσκαλος να έχει παιδεία και να απέχει από την
μεθοδολατρεία και τη μεθοδοφοβία, να είναι ελεύθερος με μεθοδική
συνείδηση, μεθοδική σκέψη και μεθοδικό τακτ διότι πάνω από όλα
βρίσκονται οι ψυχές δασκάλων και μαθητών και μόνο όταν αυτές
επικοινωνούν βρίσκουν τη μέθοδο (Τσολάκης, 2019). Όπως είπε ο Γκαίτε,
«εν αρχή ην η πράξις». Ένας ευρηματικός δάσκαλος οφείλει να το
εκμεταλλεύεται αυτό  προσφέροντας πραξιακές συνθήκες που γεννούν λόγο.
Με τον τρόπο αυτό, το παιδί – μαθητής δέχεται ερεθίσματα που το
βοηθούν να αναπτύξει τη χρήση του λόγου σε βαθμό πολλαπλάσιο.

Καταληκτικά, να επισημανθεί ότι ο ανθρώπινος λόγος έχει πολλές χρήσεις
και λειτουργίες. Μπορεί να είναι προφορικός, γραπτός, ποιητικός,
λόγιος, λαϊκός, αφηγηματικός, περιγραφικός, ρητορικός, πολιτικός, της
πιάτσας και του σαλονιού θρησκευτικός κτλ.. Ο άνθρωπος όμως, έχει εν
δυνάμει την ικανότητα να υιοθετήσει όλες αυτές τις λειτουργίες γιατί
αν και μπορεί να εκφέρονται με ίδιες λέξεις, οι συνάψεις του εγκεφάλου
διαμορφώνονται με τρόπο τέτοιο ώστε να τις διαφοροποιούν.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *